Sigara

En yaygın zararlı alışkanlık olan tütün kullanımı, aynı zamanda çağımızın en çok ölüme sebep olan tutkusu durumundadır.ABD ve Batı ülkelerinde, sigara ile mücadelenin başlatılmasıyla olumlu sonuçlar alınmaya başlandı. Her yıl milyonlarca insan tütün alışkanlığına son verdi ve sonuçta bu ülkelerde sigara tüketimi hızla azaldı. Ancak ülkemizde tehlike giderek büyümektedir.

1970-90 arası kişi başına tütün tüketimi İngiltere'de % 30, Kanada'da % 31, ABD'de %25, İsviçre'de %25 azalmışken maalesef Türkiye'de % 13-14 oranında artması hüzün verici ve düşündürücüdür.

1992 yılı rakamlarıyla 15 yaşından büyük yetişkin nüfusda yaklaşık 17 milyon kişi sigara bağımlısıdır.

Ülkemizde her yıl 100.000 kişi sigara yüzünden ölmektedir. Bu yüzden sigara ile savaş çok önemlidir ve devlet-millet hep birlikte mücadele şarttır.

Sigarada bulunan zararlı maddeler

Sigara ve dumanı çok miktarda ve değişik özellikte zararlı madde içermektedir. Yapılan araştırmalar sigara dumanında 4000'den fazla zararlı madde bulunduğunu ortaya çıkarmıştır. Bu maddelerin büyük bir kısmı kanser yapıcı (kanserojen) özelliktedir. Nikotin bu maddelerin en önemlisi olup sinir sistemini etkileyerek kalb ve damarların çalışmasını bozar. Nikotine maruziyet sonucu kan basıncı ve nabız hızında artış ortaya çıkmaktadır. Bu sebeple kalp daha fazla kasümakta ve kalbin oksijen ihtiyacı artmaktadır. Ayrıca nikotin damarlarda kasılmaya; kan, şeker ve yağ düzeylerinde artışa sebep olmaktadır. Bütün bunlara ilaveten nikotin sigara bağımlılığna yol açan maddedir.

Yine karbonmonoksid sigara dumanında gaz halinde bulunan zararlı maddelerin en önemlilerindendir.

Sigaranın yaptığı hastalıklar

• Her yıl 3 milyon kişi sigara ile ilgili hastalıklardan ölmektedir. 2020 yılında sigara tüketiminde artma olmasa da her yıl 10 milyon kişinin sigaradan öleceği tahmin edilmektedir.

•  Sigara içimi ile yüz kırışıklığı arasında çok yakın bir ilişki bulunmaktadır. Bu durum sigara içenleri daha az çekici ve zamanından önce yaşlı göstermektedir. Sigara içimi derinin kılcal ve daha büyük damarlarda kan akımını bozmakta, bu da muhtemelen bağ dokusunda hasara yol açmaktadır.

•  Akciğer kanserinden olan ölümlerin % 90'ı sigaradan oluşmaktadır. Sigara içenlerde ağız içi kanserleri 3-30 kat, dişeti kanserleri 5-14 kat, dil kanserleri 4-33 kat, bademcik kanserleri 7-11 kat, gırtlak kanserleri ise 16 kat daha fazla görülmektedir.

•  Gırtlak kanserlerinin % 84'ü sigara içimi ile ilişkilidir. Sigara içenlerde 2 misli daha fazla ölümcül prostat kanseri görülmektedir. Yine yemek borusu, mesane, pankreas ve böbrek kanserleri yine sigara ile artmaktadır.

•   Sigara ABD'de yangınlardan olan ölümlerin % 25'inden sorumludur. Spontan (kendiliğinden) düşüklerin % 1 l'i sigara içimine bağlanmaktadır.

•  Kronik akciğer hastalıklarının yine % 80-90'ı sigaradan oluşmaktadır. Kronik bronşit ve amfizem gibi hastalıklardan olan ölümler, sigara içenlerde daha fazladır. İçilen sigaranın miktarı, başlama yaşı, dumanın içe çekilmesi ile ölümler arasında anlamlı bir ilişki vardır.

•  Sigara içenlerde ülser hastalığı daha sıktır. Sigara kullananlarda diş eti hastalıları, dişlerde sararma, tad ve doku hissinde olan kayıplar, ağzın yumuşak ve sert dokularında olan değişiklikler zaten bilinmektedir.

•  Sigara içimi koroner arter hastalığı gelişmesinde en önemli risk faktörüdür. Yine felçler sigara ile ortaya çıkabilir.

Pasif tiryakilik

Pasif içicilik (yani dumanaltı), sigara içmediği halde zarar görenlerin içinde bulundukları durumdur.

İlkokul çocuklarının idrarlarında günde 6 sigara içen bir erişkine eş miktarda nikotin bulunmuştur.

ABD' de yılda yaklaşık 5000 kişi pasif içiciliğin sebep olduğu akciğer kanserinden ölmektedir. Bir kişinin yanında 2 sigara içildiğinde 1 sigara içmiş gibi zehirli miktarı bünyesine almaktadır.

Çocuklar ve sigara

Bir hamile kadının sigara içerek bebeğine verebileceği zararlar şöyle özetlenebilir:

-  Düşük yapma ihtimali % 25 artar.

-  İki kat fazla oranda erken doğum olur.

-  Bebekleri ortalama 250 gram eksik doğar.

-  Ölüm doğum oranı 1/3 kez fazladır.

- Ani beşik ölümleri daha fazladır.

-  Büyüme geriliği ve başatı düşüklüğü gösterirler.

Sigara bırakmak

Kişi öncelikle sigaranın zararlarını anlamalı ve bırakmaya kesin karar vermelidir. Azim ve iradenin bağımlılığı kırmada büyük önemi vardır.

Bırakmaya karar verince paketi atarak, sigara taşımamalı ve aniden kesmelidir. Tedricen (azaltarak) bırakma yanıltıcıdır. Kişi içine daha çok duman çekerek aynı zararı görebilmektedir.

İşte karardan sonraki prensipler:

-  Sigarayı hatırlatan ortamlardan uzak durmalıdır.

-  Egzersiz (yürüyüş, asansör yerine merdiven kullanma, bisiklete binme) yapılmalıdır.

- Alkolden kesinlikle kaçınmalıdır.

-  Sigaraya harcanan para ile hediyeler almalıdır.

-  Meşguliyetler bulmalı, sigara aranmamalıdır.

-  Sabırlı olmalı, Cenab-ı Hakk'a dua ederek sığınmalıdır.

Sigarayı bırakmada en tehlikeli dönem ilk 2-3 aydır. Çünkü niyetlenenlerin %88'i 2 ay içinde yeniden başlamaktadır. 2 ay sabredebilen, büyük ihtimalle başarmış sayılır.

Bırakmanın faydaları

Erken yararlar:

1-   Kandaki karbonmonoksit miktarında derhal azalma olur. Bu madde sigaraya bağlı kalb hastalıklarının sorumlularından biridir.

2- Akciğerin fonksiyonlarında düzelme olur.

3-  Koku alma ve tad alma hissi tekrar başlar.

4- Ağız sağlığı eski haline döner.

5- Kişi işini daha iyi yapar, hastalanma riski düşer. Geç görülen yararlar:

1-  Erken ölüm riski azalır.

2- Kalb hastalığı riski düşer.

3- Akciğer, ağız, boğaz, gırtlak, yemek borusu, meme kanserlerine yakalanma riski azalır.

4-  Kronik bronşit ve amfizem hastalığının ilerlemesi durur.

5- Eğer ülseri varsa, tedaviden yarar görür. Ülserin nüksetme durumu olmaz.

Korunma

Sigarada en etkili korunma, deneme amacı ile dahi olsa hiç başlamamaktır. Sigarayı az miktarda kullanan yok denecek kadar azdır. İçenlerin bağımlı hale geldiği bilinmelidir.

 

DERLEYEN... (EDİTÖR)
İletişim:bilgi@gencogrenci.com

Bu makale şu konularla ilgili olabilir :kişisel gelişim - kişisel gelişim yazıları - kişisel gelişim kitapları - genç gelişim - kişisel gelişim nedir -

Yorumlar