Okuma Türleri

Okumak; Alfabelerin harflerinden yani bir takım şekillerden oluşan (gerçeğe yakın-sadece işaret şeklindeki) sembolleri "deşifre" etme faaliyetine okumak demektir. Göz, okumanın ilk basamağı olarak kabul edilse de sadece bir araçtır; göz bakar, anlamsız gibi görünen şekilleri fotoğraf bir makinesi gibi kayda alır ve bunları bir takım sinyallere çevirerek beyne yollar. Gözün baktığı şeyi gören, ona anlam yükleyen yani asıl okuyan göz değil, Beynin ta kendisidir..


 


Beyin Okuma Faaliyetini Nasıl Gerçekleştirir? Nasıl Kavrar?



Beyin, önceden tekrarlayarak öğrendiği bir takım sembollerin anlamlarını hatırlar ve bu şekilde okuma faaliyeti gerçekleşir. Örneğin "A"  şeklinin "A" sesinin simgesi olarak kullanıldığını bilir. Ya da "Anne Sütü iyi bir besindir" şeklindeki 5 kelimeye göz, ya tek tek kelimelere, ya da üçüne aynı anda bakarak beynimize "yazı şekli" olarak sinyal yollayınca, beyin bu sefer harflerin seslerini çözümlemekle uğraşmaz, kelimelerden kavram çıkarmaya çalışır: eğer tek bir sözcük gelmişse, devamının gelmesini bekler ve bir "bütün" olarak ona ulaştığında, yazı şeklinin de, kelimenin de içerdiği anlamı "deşifre" ederek okuma faaliyetini gerçekleştirir. Bu işlemlerin büyük bir kısmı sol yarı beyin tarafından gerçekleştirilir. Sol Beyin  okurken yorumlama yapar, kıyaslar, yargılar,  ne, neden, ne zaman, nerede, kim gibi ana soruları yönelterek metin içerisinde bunların cevabını arar.



Okunan Şeylerin Çeşidi



Okuma faaliyeti bir gazeteden, bir dergiden, bir kitaptan, bilgisayar ekranından, yolda gördüğümüz herhangi bir tabeladan, bir rapordan, ya da elyazısı ile yazılmış bir mektuptan olabilir. Teknik, bilimsel, haber niteliğinde veya roman, hikâye, şiir gibi türlerde de olabilir. Okuma faaliyetini zevk almak için, kültürümüzü genişletmek için, bilgilenmek için, zorunlu olduğumuz için, hatta, efkarlandığımızda, derdimizi unutmak için okur, zaman zaman okuduğumuz metnin içerisindeki dünyaya dalıp gideriz. Montesquieu'nun tabiriyle, "hiçbir üzüntüm yoktur ki, bir kitaba dalarak hafiflemesin" diyerek okumanın önemine vurgu yapmıştır. Çok okuyan kişiler, Hızlı Okuma eğitimi almamış olsalar bile, hiç bir şey  okumayandan veya az sayıda okuyandan daha hızlı ve daha iyi anlayarak okur.  


 


Ritimli Okuma



Kelime gruplarını bir bakışta okumak şeklinde gerçekleştirilen okuma türüne  "Blok Okuma" yöntemi denir. Bu "blokları" bir ritim eşliğinde, ahenkli olarak okumak verimimizi artırır. Tabii ki bütün dökümanlar aynı tempoda okunamaz. Dar sütunlar halinde yazılmış metinlerde (mesela gazete ve bazı dergi sütunları) ortalama 5-6 civarında sözcük bulunur. Orta hızda okuma yaparken göz 2-3 kere duruş yapar; yani 2.5-3 sözcüğü tek seferde okur. Kitap sayfası veya A-4 büyüklüğündeki kağıdına yazılmış raporlar satır başına en az 10 sözcükten oluşmaktadır. Bu durumda göz ortalama olarak 4 civarında duruş yapar. Ancak göz geniş alanda hareket etmeye alışırsa, dar sütunda bir kez, kitap satırında ise iki kez duruş yapar, bu da okuma hızını en azından bir kat daha yukarıya çıkarır.



Bu makale şu konularla ilgili olabilir :okuma - okuma türleri -

Yorumlar