Obsesif Kişilik Bozukluğu

   Aşağıdakilerden en az dördü ile birlikte, erişkinliğin erken dönemlerinde başlayan, kişisel ilişkileri, kişinin verimliliğini etkileyen bir şekilde aşırı düzenlilik, mükemmeliyetçilik, içsel ve dışsal kaynaklı olayları ve ilişkileri kontrol üzerine aşırı yoğunlaşma ile giden bir kişilik bozukluğudur. Obsesif kişi;
1. Yaptığı işte ayrıntılara o kadar dalar; kurallar, programlamalar, hesaplar ve bağlantılarla öyle çok uğraşır ki, neredeyse yaptığı şeyin gerçek amacını ve hedeflerini unutur.
2. Yaptığı işi bitirmesini güçleştirebilecek, engel olabilecek aşırı bir mükemmeliyetçilik içindedir.
3. Kendini dostlarından ve hoşça vakit geçirebileceği etkinliklerden uzak bırakacak derecede ve ekonomik durumla açıklanamayacak bir şekilde hayatını iş ya da bir şeyler üretmeye adar.
4. Ahlak, doğruluk, dürüstlük, manevî değerler, sadakat, şeref, prensip gibi konularda vicdanının sesini aşırı derecede dinler ve gerekli hoşgörü, anlayış ve esnekliği göstermez.
 5. Kendisi, ailesi ve çevresi için özel bir anlam ve değeri olmasa bile eskiyip yıpranmış ya da değeri olmayan şeyleri atamaz, elden çıkaramaz.
6. Başkaları da tam anlamıyla kendisi gibi düşünüp hareket etmedikçe, aynı yöntemi kullanmadıkça, onlarla ortak bir çalışmaya giremez.
7. Para harcama (kendine ya da başkasına hediye alma, bir şeyler ısmarlama, gerekli şeyleri alma gibi) konusunda kendisine ve başkalarına yönelik cimri bir tutum içindedir. Gelecekte belki de hiç olmayacak şeyler için para biriktirir.
8. Kuralları konusunda son derece katı ve inatçıdır.
Bu kişiler aşırı dengeli, ölçülü ve yaptıklarını tekrarlamaya meyilli insanlardır.  
   Bu durumdaki kadınlar her gün, her an temizlik peşindedirler. Evleri adeta bir laboratuar ya da ameliyathane gibi temizdir. Her gün pencereler, duvarlar, yerler silinir; halılar silkelenir. Evde yapılacak tamir, boya ya da çocuklu bir misafir gelmesi, ev düzenini bozacağından, obsesif kişiler için adeta bir kâbus gibidir.
   Her şeyin önceden kararlaştırıldığı gibi, prensiplere, kitabında yazılana harfi harfine uygun olarak, fazladan kesinleştirdikleri ahlâk boyutlarında yapılması için başkalarını ve kendilerini zorlarlar. Otoriteye katı bir uyum içindedirler. Babalarından, üstlerinden öğrendikleri gibi, esneklikten yoksun bir şekilde davranırlar ve davranılmasını isterler. Daima kendi yaptıklarının en doğru olduğuna inandıkları için başkalarının yardım ve önerilerini dikkate almazlar.
    Para onlar için ekonomik darlık içinde olmamalarına karşın, iyi ve sağlıklı bir şekilde yaşamak için değil; ileride yaşanabilecek sağlıksız, kötü günlerde harcanmak için hazırlanan bir sigorta gibidir. Bu nedenle ufak şeyler için bile para harcamazlar. Kendileri de ileride bir şey ısmarlamak zorunda kalacakları için başkalarının kendilerine bir çay ısmarlamalarını bile istemezler.
   Her davranışları, işleri, ilişkileri dakikalar çerçevesinde programlıdır. İşlerin öncelik sırası konusunda ikileme düşebilir, karar vermekte zorlanabilirler. Çevreleri üzerinde kontrol sağlayamadıkları durumlarda sinirlenir, ancak bu sinirlilik hallerini dolaylı yollardan gösterirler (İstenilen şeyi geç yapmak, hizmet karşılığı gereken ücreti vermemekte direnmek gibi).
   Duygularını belli etmemeye çalışır, karikatürize bir ingiliz tipi gibi belli bir duygu aralığı içinde kalırlar. Duygusal alışverişin yoğun olduğu ortamlarda rahat davranamazlar. Çevrelerindekilerin bu tür duygu yüklü davranışlarını anlayamaz ve hoş görmezler. Duygularını gösteremeyip her zaman mantığı ön plana alırlar.
   Rahatsızlığın gelişiminde rol alan etkenler: 2-4 yaşları arasındaki "anal dönem" dışkı kontrolünün kazanılmaya başlandığı çağdır. Bu dönemde tuvalet eğitimi sırasında yapılan baskı, onaylamama veya tuvalet eğitimine çok erken başlamanın çocuğu ileride bu tür bir kişilik yapısına yönelttiği düşünülmektedir.
   Bunu izleyen başka bir görüşe göre ise, yine aynı dönemlerde çocuk kendi başına bir şeyler gerçekleştirme ile utanç çatışması yaşar. Bu evrede, çocuğun duygu, düşünce ve dürtülerini ifade edişine ebeveynlerce uygulanan aşırı kontrol ve takdirsizliğin çocukta bu yönde bir yapı oluşturabileceği düşünülmektedir.
   Obsesif kişilik bozukluğuna psikiyatrlara başvuranlar arasında % 3-10 oranında rastlandığı gözlenmiştir. Obsesif bozukluk, erkeklerde kadınlardan biraz daha fazla görülmektedir. Ailenin büyük çocuklarında, detaylara dikkat gerektiren işlerde çalışan kişilerde daha çok görüldüğü saptanmıştır.
   Obsesif kişilik bozukluğu; özellikle çekingen ve paranoid kişilik bozuklukları ve ağır çöküntü ile birlikte görülebilmektedir. Bireysel terapi ya da grup terapisi hastalar üzerinde etkili olmaktadır.

 Obsesif Ruh Hali ölçeği
 
Aşağıdaki cümleleri kendi durumunuza uygun olarak "Doğru" ya da "Yanlış" biçiminde cevaplayınız.
1. Kararsızdır veya zorlukla karar verir.
  Evet      Hayır
2. İnatçıdır; Nuh der peygamber demez.
  Evet     Hayır
3. Eleştiricidir, kolay beğenmez.
  Evet     Hayır
4. Alışverişte müşkülpesenttir.
   Evet     Hayır
5. Kendisini rahatlatmakta zorluk çeker.
  Evet      Hayır
6. Kendi işini kendi yapmayı sever.
  Evet      Hayır
7. Kontrollüdür, ama kabul etmez.
 Evet     Hayır
8. Kızdığı kişiyi düşmanca test eder.
  Evet     Hayır
9. Rutin işi aksarsa sinirlenir.
 Evet     Hayır
10.    Tuttuğunu koparır, ısrarcıdır.
 Evet     Hayır
11. Çalışmaktan keyif alır, ama belli etmez.
  Evet     Hayır
12. İşleri yetiştirmekte zorlanır.
  Evet     Hayır
13. Sıklıkla geç kalır.
 Evet     Hayır
14. Sözü uzatır, sadede gelemez.
  Evet      Hayır
15. Dürüstlüğe çok önem verir.
 Evet     Hayır
16. Ahlâk, iyi kötü vurgusunu çok yapar.
 Evet      Hayır
17. Biriktirmekten zevk alır, hesapçıdır.
 Evet     Hayır
18. Hataları abartır.
 Evet     Hayır
19.    Temiz ve düzenlidir.
 Evet     Hayır
20. "Hayır" kelimesini "evet"ten daha çok kullanır. 

Evet     Hayır
21. Abartılı ve ısrarcıdır.
 Evet     Hayır
22. Başkalarını değiştirmeye çalışır.
 Evet     Hayır
  Değerlendirme: Yanıtlarınız daha çok "Doğru" seçeneğinde yoğunlaştıysa, obsesif kişilik belirtileri gösteriyor olabilirsiniz.    

DERLEYEN.EDİTÖR
İletişim:bilgi@gencogrenci.com

 

Bu makale şu konularla ilgili olabilir :kişisel gelişim - kişisel gelişim yazıları - kişisel gelişim kitapları - genç gelişim - kişisel gelişim nedir -

Yorumlar