Zekânın 24 Tarifi

Bilim adamlarının büyük bir çoğunluğuna göre zekânın özünü akıllılık, alışılmışın dışındaki problemleri çözmedeki beceriklilik oluşturur.
İşte kastedilen mânâlar aşağı yukarı aynı olan bâzı zekâ (intelligence) tarifleri:
1- Bütün kabiliyetlerini kullanmak suretiyle bir meseleyi çözme, bir güçlüğü giderme becerisi.
2- Belli özellikleri olan davranışları ortaya koyabilme becerisi.
3- Yeni bir durumla karşılaşıldığında yeni uygun tepkiler gösterebilme kabiliyeti.
4- Şuurun (bilinç) öğrenme, anlama, problem çözme, çözüm üretme, bilinenlerden faydalanarak bilinmeyenleri ortaya çıkarma gücü ve zihnî kabiliyetleri kullanabilme özelliği.
5- Çabucak sezme ve çabucak bağlantı kurma kabiliyeti.
6- Sezme, çözme, keşfetme, çabuk anlama ve kavrama gücü.
7- Öğrenme ve çevreye kâfî derecede uyum sağlayabilme kabiliyeti.
8- Yeni bir düzenliliği veya kuralı keşfetme ya da bir tahmin yürütmeyle ilgili faaliyet.
9-  Mücerred düşünme, gerçeğe uygun tepki gösterme, olaylar arasında ilgi kurabilme ve kendini tenkit edip aşma kabiliyeti.
10- Zihnî (intellectual) becerilerin bütünü.
11- Evvelce elde edilen tecrübe ve bilgilerden faydalanarak bugünkü hayat şartlarına uyum sağlama kabiliyeti.
12-  Yeni karşılaşılan, alışılmamış durumları ve problemleri, eski tecrübe ve öğrenilenlerden faydalanarak kavrama, gereken çözüm ve işlemi yapabilme kabiliyeti.
13- Kabiliyetlerin kullanılışındaki uygunluk ve kıvraklık.
14- Sebeple sonuç arasındaki bağlılıktan düşünüp kavrama kabiliyeti.
15- Belli bir maksada yönelmek için uyum sağlayabilme ve kendini tenkit edebilme eğilimi.
16- Kişinin bir hedefe yönelik davranışlar içindeyken çevreyle etkili başetme girişimlerinin bütününü kapsayan genel bir kabiliyet
17- Karşılaşılan problem üzerinde gözlem, deney ve idrâk (algılama) faaliyetlerinde bulunma kapasitesi. Problemi çözmek için varsayımlar kurarak yahut türlü sebep ve ihtimaller üzerinde akıl yürüterek en doğru cevabı bulma kabiliyeti. Bulunan doğru şeklin incelenip denetlenmesi işlemi.
18-  Zekâ testlerinin yapımcılarından Alfred Binet'e göre zekânın başlıca üç özelliği vardır:
1) Verilen bir direktifi doğru anlama ve bunu hatırda doğru tutabilme kabiliyeti,
2)  Bir duruma başarıyla uyum sağlayabilme veya istenildiği gibi davranışta bulunabilme kabiliyeti,
3) Kişinin kendi kendini eleştirerek yaptığı davranışın doğru olup olmadığını denetleyebilme kabiliyeti.
19- Kişinin fizikî, sosyal ve psikolojik çevresiyle uyumlu bir etkileşim içinde olmasında önemli rol oynayan genel ve özel kabiliyetlerden bilgiyi kazanma, mübadele, depolama ve geri çağırma, mücerred (soyut) akıl yürütme, tecrübelerden istifade etme, sezgi ve yeni durumlara uyum sağlama kapasitesi.
20- Edindiğimiz bilginin beyinde sağlıklı şekilde karşılaştırılması ve sağlıklı sonuçlar çıkartarak bunları dışarıya vurabilme işlemi.
21-  Doğuştan getirilen (biyolojik, nörofizyolojik gelişim süreciyle) ve sonradan (çevre) edinilen beceriler toplamı.
22-  Bir probleme çözüm getirmek, benzer bir görüş ya da olayın mantığını belirlemek, hoşa gidecek bir uyum sağlamak ya da bir şeyin ardından nelerin geleceğini kestirmek
23- Diğer pek çok psikolojik değişken gibi, doğrudan gözlenemeyen fevkalâde karmaşık yapılardan (construct) biri, hatta en önemlilerinden.
24- Özetle zekâ:
- Soyut kavramlar geliştirebilme, düşünebilme ve kullanabilme kabiliyetidir.
- Karşılaşılan yeni problemleri çözebilme kabiliyetidir.
- Çevreye ve yeni durumlara uyma kabiliyetidir.
- Öğrenebilme kabiliyetidir.
- Buluşçu (ortaya orijinal şeyler koyucu) düşünebilmektir.

 

DERLEYEN... (EDİTÖR)
İletişim:bilgi@gencogrenci.com

Bu makale şu konularla ilgili olabilir :zekanın tarifi - zeka nedir - insan zekası -

Yorumlar