Psikoloji Sözlük - C -

PSİKOLOJİ-SÖZLÜK- TÜRKÇE

-C-
CANLANMA SEVİYESİ (Arousal Level) : İnsanların optimal seviyesinde bir dürtü veya canlanma, uyarılma arayışlarına dair bir kural.

CANLICILIK (Animism): Bk. Animizm.

CANNON - BARD KURAMI (Canııon - Bard Theory) : Heyecanları nörofizyolojik mekanizmalarla açıklayan bir kuram. Çevreden gelen uyarılma beynin hipotalaınus ve talamus bölgelerinde belirli faaliyetlere yol açar ve bu sinirsel faaliyetler hem otonomik sinir sistemine, hem de beyin kabuğuna aktarılır. Otonomik sinir sistemi heyecanlarda görülen bedensel değişikliklerin temelinde yatar. Beyin kabusuna gelen uyarılma ise heyecan duygusunun hangi türden olduğunu anlamamıza yol açar.

CARİ GEÇERLİLİK (Concurrent Validity): Bir örgütte çalışmakta olan elemanlar için yapılan başarı tahminleri ile gerçek başarıları kıyaslanarak saptanan geçerlilik.

CAYDIRICI İPUCU (Discounting Cue) : İletişimle ikna edici etkiyi azaltan ipucudur. Düşük prestij kaynağı gibi, eğer zamanla iletişim ve ipucu arasındaki birliktelik aşınırsa iletişimin etkisi artabilir.

CAYDIRICI TEHTİD (Deterrent Threat) : Kaynak tarafından cezanın müsamaha edilmemesi veya özel bir faaliyeti organize etmede olan yanlış haberleşme ihtiyacı.

CEBİR (Coercive) : Doğal olaylar ya da kişinin eyleminden ötürü bir kimsenin isteği dışında bir davranışta bulunmaya ya da bulunmamaya zorlanma.

CEMAAT (Gemeinschaft) : İnsanların maddi zenginliklerinden ziyade karakterlerine değer verilen ve ilişkilerin samimiyete ve geleneklere dayandırıldığı toplum veya topluluk çeşididir. Değişik bir tanımla, birey ilişkilerinin halkta duygu birliğine, akrabalığa, ortaklığa dayandırıldığı bir toplum. Kısaca, sabit geleneksel ve sanayileşmemiş bir toplumun gizli kalan hisleri.

CEMAATSAL ORGANİZASYON (Congregational Organization) : Kendi liderini kiralayan ve işten çıkaran bir çeşit kilise organizasyonu.

CEMİYET (Gesellschaft): Günümüz toplumlarındaki şahsi olmayan akrabalıklar ve zayıf gelenekler örneği gösteren bir birleşik toplum. Yani, kurumlarda mantıklı düzenin, tarafsız kapsamın ve zorunlulukların üstün olduğu bir toplum. Değişik bir açıklama ile cemiyet, modern endüstri toplumları gibi kişisel olmayan ve sınırlı ilişkilerde tanımlanan topluluklardır.

CEZA (Punishment) : Hukuksal açıdan ceza, işlenen suçtan ötürü kişinin yaşama, özgürlük, mal ve onuru üzerinde, devletin, bunları sınırlayıcı, kısıtlayıcı nitelikte koyduğu ve uyguladığı önleyici yol. Psikolojik açıdan ceza, yapılan bir davranışın sonucunda verilen ve davranışın bastırılmasını sağlayan uyarıcı.

CEZA HUKUKU (Criminal Law): Bir ülkede uygulanan ceza kurallarının tümü.

CEZA PSİKOLOJİSİ (Criminal Psychology) : Suç ve suç işleyenlerle ilgili ruhsal sorunları inceleyen, genellikle suçluluk kavramı ve nedenleri üzerinde duran psikoloji dalı.

CEZA SOSYOLOJİSİ (Penology) : Suç sayılan davranışların cezalandırılmasına ilişkin kuram ve yöntemleri inceleyen toplumbilim dalı.

CEZALANDIRMA GÜCÜ (Coercive Power) : Cezalandırma gücü, çalışanların örgütün zorunlu kıldığı görevleri yerine getirmedikleri zaman cezalandırılacakları korkusuyla iş yapmaları anlamına gelir.

CİNS (Genus) : Yakın türlerin içinde toplandıkları birlik.

CİNSEL AYRILIKLAR (Sex Differences) : Erkekler ve kadınlar arasında söz konusu olabilecek önemli ayrılıklar. Kısaca, cinsiyetleri ayırt eden gerçek etkenler.

CİNSEL AYRIMCILIK (Sexism) : Kadınların sömürülmesini ve onlara karşı önyargılara dayanan ve ayrımcılığı içeren tutumları dile getirmedir.

CİNSEL ENERJİ (Libido): Freud'un cinsel enerji yaratıcı enerji kavramı, Libido.

CİNSEL İÇGÜDÜ (Sexual Instinct) : Canlı varlıkların erkek ve dişilerini birbirlerine karşı yakınlık duyup anlaşmaya ve birleşip üretmeye yönelten doğal güç.

CİNSEL İŞBÖLÜMÜ (Sexual Division of Labour) : Kadınla erkeğin eşitsiz çalışma yetileri bulunduğu varsayımına dayanılarak değişik görevlerin, erkek ve] kadınlara dağıtılması.

CİNSEL KALIP TİPLER (Sex Stereotypes) : Toplumun inançlarından kaynaklanan ve toplumun üyelerinin çokluğu tarafından paylaşılan kadın ve erkek rolleriyle ilgili ön yargılar.

CİNSEL KİMLİK (Gender Identity) : Kişide eril veya dişil olmanın öznel ya da psikolojik düşüncesi. Normal olarak biyolojik cinsiyetle aynı olan, kadın ve erkeği yaradılışındaki uyarıları. Kısaca, ya kadın ya da erkek olarak kendimizin görüşleri.

CİNSEL-ROL BASMAKALIPLAR (Sex - Role Stereotypes) : Her iki cinsi temelde birbirinden ayıran doğruluğu kabul edilmiş inançlar.

CİNSELLİK (Gender) : Erkeklik ve kadınlıkla birleştirilmiş sosyal ve psikolojik özellikler.

CİNSELLİK ORANI (Sex Ratio) : Belli bir toplumda her yüz kadına düşen erkek sayısı.

CİNSİYET (Sex): Kişinin dişi veya erkek olarak tanımlanan biyolojik kimliği.

CİNSİYET BASMAKALIPLARI (Gender Stereotypes) : Kadınların ve erkeklerin tipik   kişilik   özellikleri   hakkındaki   inançlarıdır.   Örneğin   geleneksel   cinsiyet inançlarına göre, kadınların, terbiyeli ve pasif olduklarına ve erkeklerin, bağımsız ve hırçın gözüktüklerine inanılır.

CİNSİYET BENLİK KAVRAMI (Gender - Şelf Concept) : Birinin dişilik veya erkeklik özelliklerine sahip olduğunu ifade eden kavram.

CİNSİYET HORMONLARI (Sex Hormones) : Gonadlar tarafından salgılanan ve erkeklerde sakal, kadınlarda göğüs gibi ikincil cinsiyet özelliklerinin gelişiminden sorumlu olan hormonlar. Bunlar cinsel güdülenmede rol oynar.

CİNSİYET ROLLERİ (Sex Roles) : Bizim seçimimiz veya kabiliyetimizden ziyade, cinsiyetimize göre bize verilen ve başkaları tarafından da uygun görülen; ekmek getiren "baba", ev kadını "anne" gibi rollerdir. Başka bir deyişle, erkekleri ve dişileri kültüre uygun bir şekilde tanımlayan tavır, davranış, tutum ve motivasyondur. Kısaca, bir toplumun kadından, erkekten veya kız ve erkek çocuğundan beklentilerinin farklar göstermesidir.

CİNSİYET TİPLEMESİ (Gender Typing) : Aktiviteleri ve diğer şeyleri eril ya da dişil olarak adlandırma prosesidir. Örneğin: Çoğu insan oyuncak bebekleri, farbola yapmayı ve ev temizlemeyi kadın işi olarak düşünür.

CİNSİYETE BAĞLI ÖZELLİK (Sex - Linked Characteristic) : Cinsiyeti tayin eden genler tarafından kontrol edilen kalıtımsal bir özellik. Örneğin, renk körlüğü.

CİNSİYETE GÖRE ROL BENİMSETME (Sex Typing) : Kadın veya erkek olma statüsüne uygun rollerin öğrenilmesi.

COĞRAFİ İŞBÖLÜMÜ (Geographical Labour Division) : Coğrafya farkları yüzünden üretimde bölgesel uzmanlaşma.

COĞRAFYA ÖRÜNTÜSÜ (Geographical Patterns) : İçten dışa, dıştan içe, yukarıdan aşağıya, aşağıdan yukarıya doğru ya da belli bir yönden başlayarak konuyu işleme süreci.

COĞRAFYASAL       GEREKİRCİLİK       (Geographical       Determinism)       :
Toplumbilimde, toplumsal gelişmenin baş etkeninin coğrafyasal öğeler (iklim, t0Prak, su kaynakları vb.) olduğunu savunan okul. Başka bir deyişle, bir grubun toplumsal örüntülerinin iklim ve diğer coğrafik etmenlerin (enlem, boylam) etkisiyle belirlendiğini iddia eden kuram .

COGRAFYASAL SİYASA (Geopolitics) : Bir devletin saldırgan nitelikteki genişlemesini, ekonomik ve siyasal coğrafya açısından haklı kılmaya yönelik siyasal öğreti. Hükümet siyasallarının ekonomik ve siyasal coğrafya verilerine göre belirlenmesi.

CUMHURİYET (Republic) : Cumhurbaşkanı, ulus ya da millet meclisleri tarafından seçilen hükümet biçimi.

CUMHURİYETÇİLİK (Republicanism) : Ulusal egemenlik ülküsünün en iyi ve güvenceli biçimde uygulanmasına elverişli hükümet oluşumu olduğuna inanış.

CÜMLE TAMAMLAMA TESTİ (Sentence - Completion Test) : Verilen bir uyaran sözcüğünün bir cümle olarak oluşturmayı gerektiren yansıtıcı bir test.

COGRAFYASAL SİYASA (Geopolitics) : Bir devletin saldırgan nitelikteki genişlemesini, ekonomik ve siyasal coğrafya açısından haklı kılmaya yönelik siyasal öğreti. Hükümet siyasallarının ekonomik ve siyasal coğrafya verilerine göre belirlenmesi.

CUMHURİYET (Republic) : Cumhurbaşkanı, ulus ya da millet meclisleri tarafından seçilen hükümet biçimi.

CUMHURİYETÇİLİK (Republicanism) : Ulusal egemenlik ülküsünün en iyi ve güvenceli biçimde uygulanmasına elverişli hükümet oluşumu olduğuna inanış.

CÜMLE TAMAMLAMA TESTİ (Sentence - Completion Test) : Verilen bir uyaran sözcüğünün bir cümle olarak oluşturmayı gerektiren yansıtıcı bir test.

DERLEYEN...EDİTÖR
İletişim:bilgi@gencogrenci.com

Bu makale şu konularla ilgili olabilir :Psikoterapi - psikoloji - kişisel gelişim - bireysel gelişim - psikolojik rahatsızlıklar -

Yorumlar